Stijlloze herfst

Op de markt te koop: bloembollen voor een stijlloze herfst. Voor slechts twee euro vijftig per stuk. Voor dat geld kun je ook niet een volledig opgetuigd najaar verwachten natuurlijk. Als ik buiten het grijze wolkendek bekijk, krijg ik de indruk dat veel mensen van de aanbieding op de zaterdagmarkt gebruik hebben gemaakt.

Soms zou je willen dat je het weer zo kon beïnvloeden. Je plant iets in de tuin en – hopla – de volgende dag is het strakblauw met een heerlijk zeilwindje. De bloembollen van de marktkoopman bevatten helaas niet die Harry Potterachtige toverkracht. Wel een spelfout. Het plantje dat uit de bol tevoorschijn komt, heet namelijk herfst-tij-loos. Maar als je die naam enkel op gehoor opschrijft,  krijg je onderstaande aanbieding.

Herfsttijloos, maar dan stijlloos

Wat betekent ‘tijloos’?

Het fragiele paarse bloempje dat in het najaar uit de bol groeit, lijkt sterk op de krokus, maar heeft geen groene blaadjes. Volgens Wikipedia verwijst het ‘tijloos’ daarnaar: zonder blad. Maar ‘tij’ heeft nooit ‘blad’ betekend, nu niet en in het verleden niet. In de middeleeuwen heette het plantje kortweg ‘tidelose’, later kwam ook ‘tijdeloos’ voor. De meeste naamsverklaringen gaan daarom uit van ‘tijdloos’.

Waarschijnlijker echter lijkt de betekenis ‘getijdeloos’, omdat het plantje in het najaar bloeit en in het voorjaar blad en zaad krijgt. Zo schrijft de etymoloog Vercoullie in 1925: “zij verwart de jaargetijden, bloeit in den herfst en heeft vruchten in de lente.” Bovendien ligt verwarring met de in het voorjaar bloeiende krokus voor de hand, waardoor het lijkt alsof het plantje zich niks van seizoenen aantrekt: seizoensloos dus. Daar is later ‘herfst’ aan toegevoegd. Vreemd, want daardoor is ‘ie niet meer ‘(ge)tijloos’.

De spelfout is overigens wel behoorlijk tijdloos.

 

Posts created 6

Gerelateerde berichten

Type je zoekwoorden hierboven en druk op Enter om te zoeken. Druk ESC om te annuleren.

Terug naar boven